Liên kết website

Những nội dung cơ bản về pháp luật Công đoàn

1. Hỏi:  Quan điểm của Đảng và Nhà nước về tổ chức công đoàn được thể hiện trong các văn bản pháp luật nào?

Trả lời:

* Điều 1, Luật công đoàn Việt Nam 1990 khẳng định: "Công đoàn là tổ chức CT-XH rộng lớn của giai cấp công nhân và NLĐ tự nguyện lập ra dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam; là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam; là trường học XHCN của NLĐ".

* Điều 10 Hiến pháp Nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992, đã xác định: "Công đoàn là tổ chức CT-XH của giai cấp công nhân và NLĐ cùng với cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm lo và bảo vệ quyền lợi của cán bộ, công nhân, viên chức và những NLĐ khác; tham gia quản lý nhà nước và xã hội; tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế; giáo dục cán bộ, công nhân, viên chức và những NLĐ khác, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".

2. Hỏi: Quyền công đoàn của người lao động (NLĐ) được quy định như thế nào?

Trả lời: Khoản 2, Điều 1 Luật Công đoàn và Điều 7 Bộ luật Lao động ghi:

*Quyền công đoàn là quyền cơ bản của NLĐ, bao gồm: Quyền thành lập, quyền gia nhập và quyền tham gia hoạt động công đoàn để bảo vệ quyền lợi của mình.

* Mọi NLĐ Việt Nam đều có quyền thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động công đoàn theo quy định của pháp luật.

* Nhà nước bảo đảm và tạo điều kiện thuận lợi để NLĐ thực hiện quyền công đoàn của mình.

3. Hỏi: Khi NLĐ có nguyện vọng gia nhập công đoàn, trách nhiệm của công đoàn cần phải thực hiện như thế nào?

Trả lời:

* CĐCS hư­ớng dẫn NLĐ tự viết đơn hoặc điền vào mẫu đơn xin gia nhập công đoàn.

* CĐCS xem xét ra quyết định và tổ chức lễ kết nạp đoàn viên.

4. Hỏi: Những hành vi vi phạm quyền công đoàn được quy định như thế nào?

Trả lời:

* Cản trở NLĐ thành lập, gia nhập, tham gia hoạt động công đoàn.

* Buộc NLĐ gia nhập, tham gia hoạt động công đoàn hoặc ra khỏi công đoàn, không cho tham gia hoạt động công đoàn trái quy định.

* Phân biệt đối xử với lý do NLĐ thành lập, gia nhập và tham gia hoạt động công đoàn.

Bất kỳ cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân nào có hành vi vi phạm quyền công đoàn đều bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

5. Hỏi: Việc xử lý hành vi lợi dụng quyền công đoàn dược quy định như thế nào?

Trả lời:

Nhà nước nghiêm cấm mọi tổ chức, cá nhân lợi dụng quyền công đoàn dưới mọi hình thức nhằm xâm phạm lợi ích của Nhà nước, xã hội và công dân; mọi hành vi lợi dụng quyền công đoàn xâm phạm lợi ích của Nhà nước, xã hội và công dân thì tuỳ vào mức độ vi phạm mà có thể bị xử lý hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

6. Hỏi: Chức năng, nhiệm vụ của công đoàn được quy định như thế nào?

Trả lời: Ở Việt Nam chỉ có một tổ chức công đoàn. Đó là Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (thành lập ngày 28-7-1929).

* Công đoàn có chức năng, nhiệm vụ:

+ Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ.

+ Tham gia quản lý nhà nước, quản lý KT-XH, tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan, tổ chức.

+ Giáo dục, động viên NLĐ phát huy quyền làm chủ đất nước, thực hiện nghĩa vụ công dân, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

* Trong doanh nghiệp, công đoàn cơ sở có nhiệm vụ trọng tâm là:

+ Đại diện, bảo vệ quyền lợi của đoàn viên và NLĐ.

+ Xây dựng quan hệ lao động hài hoà, ổn định, tiến bộ.

+ Tổ chức, vận động đoàn viên, NLĐ tham gia hoạt động công đoàn, xây dựng tổ chức công đoàn.

7. Hỏi: Nghĩa vụ của doanh nghiệp đối với tổ chức và hoạt động công đoàn cơ sở được quy định như thế nào?

Trả lời:

* Doanh nghiệp có nghĩa vụ cung cấp phương tiện cần thiết cho CĐCS hoạt động như: Nơi làm việc, phương tiện đi lại, văn phòng phẩm...phù hợp với điều kiện thực tế; trích nộp đầy đủ kinh phí cho công đoàn hoạt động theo đúng quy định của pháp luật và hỗ trợ kinh phí (nếu có) cho hoạt động CĐCS.

* Tạo điều kiện thuận lợi về thời gian, phương tiện và kinh phí theo quy định để cán bộ CĐCS tại doanh nghiệp hoàn thành được nhiệm vụ của mình.

8. Hỏi:  Quyền hạn và trách nhiệm của CĐCS trong quan hệ lao động được quy định như thế nào?

Trả lời:

* Một là: Về việc làm và tiền lương.

+ Khi doanh nghiệp thay đổi cơ cấu hoặc công nghệ mà phải cho nhiều người lao động thôi việc thì phải được sự nhất trí của BCH CĐCS.

+ Khi xây dựng thang lương, bảng lưong, định mức lao động, NSDLĐ phải tham khảo ý kiến của BCH CĐCS.

+ Khi khấu trừ tiền lương của NLĐ, NSDLĐ phải tham khảo ý kiến của BCH CĐCS

* Hai là: HĐLĐ,Thoả ước lao động tập thể:

+ Khi đơn phương chấm dứt HĐLĐ thì NSDLĐ phải trao đổi, nhất trí với BCH CĐCS

+ Ở doanh nghiệp đã thành lập công đoàn, CĐCS có trách nhiệm thương lượng, ký kết TƯLĐTT và phải nhằm đảm bảo được lợi ích cao nhất của tập thể NLĐ.

* Ba là: Về xây dựng quy chế, nội quy:

+ Trước khi ban hành quy chế thưởng, doanh nghiệp phải tham khảo ý kiến của BCH CĐCS

+ Trước khi ban hành nội quy lao động, NSDLĐ phải tham khảo ý kiến của BCH CĐCS.

+ Khi doanh nghiệp quy định lịch nghỉ hàng năm phải tham khảo ý kiến của BCH CĐCS.

* Bốn là: Về xử lý kỷ luật lao động.

+ Khi xem xét xử lý kỷ luật lao động phải có sự tham gia của đại diện BCH CĐCS

+ Trong quá trình xử lý kỷ luật lao động, khi cần tạm đình chỉ công việc của NLĐ thì phải tham khảo ý kiến của BCH CĐCS.

* Năm là: Về tranh chấp lao động, đình công.

+ Ở doanh nghiệp đã thành lập công đoàn, việc giải quyết tranh chấp lao dộng các nhân hay tranh chấp lao động tập thể đều phải có sự tham gia của BCH CĐCS ở trong toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp.

+ Ở doanh nghiệp đã thành lập công đoàn, đình công phải do BCH CĐCS hoặc  BCH công đoàn lâm thời tổ chức và lãnh đạo.

* Sáu là: Các trường hợp khác.

+ Khi thanh tra lao động, thanh tra viên phải cộng tác chặt chẽ với BCH CĐCS

+ Ngoài ra, trong các lĩnh vực: BHXH, BHYT, bảo hộ lao động... CĐCS cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đại diện, bảo vệ quyền lợi của NLĐ.

9. Hỏi: Trách nhiệm của Công đoàn cơ sở đối với vấn đề tiền lương, tiền công của  người lao động được quy định như thế nào?

Trả lời:

* CĐCS đề nghị NLĐ làm việc năng suất, chất lượng, hiệu quả, thực hiện tốt nội quy lao động, quy chế doanh ngiệp.

* Thương lượng và yêu cầu lãnh đạo doanh nghiệp xem xét tính hợp lý của tiền lương, tiền công...và đưa vào thương lượng ký TƯLĐTT hoặc đua vào quy chế trả lương, thưởng.

* Yêu cầu công đoàn cấp trên, cơ quan quản lý nhà nước can thiệp, hỗ trợ và cùng công đoàn cơ sở đàm phán ký kết TƯLĐTT; xây dựng quy chế trả lương, thưởng; kiểm tra giám sát và kịp thời phát hiện vi phạm yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đúng.

* Công đoàn cùng với người lao động giám sát việc trả lương, tăng lương....

10. Hỏi: Quyền của đoàn viên được quy định như thế nào?

Trả lời:

- Một là: Được thông tin, thảo luận, đề xuất, biểu quyết công việc của công đoàn; được ứng cử, đề cử và bầu cử cơ quan lãnh đạo công đoàn; được phê bình chất vấn cán bộ công đoàn, kiến nghị bãi miễn cán bộ công đoàn có sai phạm.

- Hai là: Được công đoàn đại diện, bảo vệ danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng khi bị xâm phạm; được công đoàn tư vấn miễn phí về pháp luật lao đông, pháp luật công đoàn.

- Ba là: Công đoàn quan tâm giúp đỡ tìm việc làm, học nghề, ưu tiên vào học tại các trường do công đoàn tổ chức; được thăm hỏi, giúp đỡ lúc ốm đau, gặp khó khăn; được tham gia sinh hoạt văn hoá, nghỉ ngơi do công đoàn tổ chức; khi nghỉ hưu được nghỉ sinh hoạt công đoàn, được công đoàn cơ sở nơi nghỉ hưu giúp đỡ và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng.

11. Hỏi: Nghĩa vụ của đoàn viên được quy định như thế nào?

Trả lời:

- Một là: Thực hiện tốt nghĩa vụ công dân góp phần xây dựng và bảo vệ tổ quốc, thực hiện sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật; không ngừng học tập nâng cao trình độ mọi mặt; rèn luyện phẩm chất giai cấp công nhân.

- Hai là: Tham gia, ủng hộ các hoạt động và sinh hoạt công đoàn, thực hiện nghị quyết công đoàn; đóng đoàn phí đầy đủ; tuyên truyền phát triển đoàn viên, xây dựng tổ chức công đoàn.

- Ba là: Giúp đỡ đồng nghiệp nâng cao trình độ chuyên môn, lao động có hiệu quả và tổ chức tốt cuộc sống; thực hiện đoàn kết giúp nhau bảo vệ quyền lợi của người lao động và tổ chức công đoàn.


  Nguyễn Thành Văn – Phó Ban Tuyên giáo LĐLĐ tỉnh (BT)