Theo số liệu thống kê đến tháng 12/2025, toàn tỉnh có 310.388 công nhân, viên chức, lao động, trong đó nữ 223.165 người, chiếm 71,8%; tổng số 294.227 đoàn viên công đoàn, với 212.689 đoàn viên nữ, chiếm 72%, đang sinh hoạt tại 850 Công đoàn cơ sở. Trong bối cảnh lực lượng lao động nữ ngày càng chiếm tỷ lệ cao trong các doanh nghiệp, đặc biệt ở các ngành may mặc, giày da, chế biến hải sản - những lĩnh vực có cường độ lao động lớn, môi trường làm việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và sức khỏe nghề nghiệp - việc chăm lo, bảo vệ sức khỏe cho nữ công nhân lao động không chỉ là yêu cầu cấp thiết về an sinh xã hội mà còn là nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức Công đoàn.

Thực hiện Quyết định số 76/QĐ-LĐLĐ ngày 16/4/2021 của Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa, trong giai đoạn 2021-2025, Liên đoàn Lao động tỉnh đã triển khai Đề án “Nâng cao chất lượng truyền thông, tư vấn và chăm sóc sức khỏe, phòng chống bệnh nghề nghiệp cho nữ công nhân lao động trong các doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn”. Sau 5 năm thực hiện, Đề án đã để lại nhiều dấu ấn rõ nét, mang lại hiệu quả thiết thực, bền vững cho hàng nghìn nữ công nhân lao động trên địa bàn tỉnh.

Bác sỹ truyền thông, tư vấn sức khỏe sinh sản cho nữ công nhân lao động

Xác định truyền thông là giải pháp nền tảng, xuyên suốt, Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo các cấp Công đoàn triển khai đồng bộ công tác truyền thông, tư vấn về sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình cho nữ công nhân lao động, phù hợp với đặc thù sản xuất theo ca kíp tại doanh nghiệp.Trong giai đoạn 2021-2025, công tác truyền thông, tư vấn được tổ chức tại 46 doanh nghiệp, tập trung ở các ngành may mặc, giày da, mây tre đan, hàng mã - những lĩnh vực có đông lao động nữ và tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. 92 cuộc truyền thông, tư vấn trực tiếp đã được tổ chức, thu hút hơn 15.000 lượt công nhân lao động tham gia.

Nội dung truyền thông được xây dựng thiết thực, dễ tiếp cận, tập trung vào kiến thức chăm sóc sức khỏe sinh sản, phòng ngừa các bệnh viêm nhiễm phụ khoa, bệnh lây truyền qua đường tình dục; tư vấn cho lao động nữ mang thai, nuôi con nhỏ; hướng dẫn nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và tiếp cận dịch vụ y tế kịp thời. Đồng thời, các quy định pháp luật liên quan đến chế độ, chính sách đối với lao động nữ cũng được lồng ghép, giúp người lao động hiểu rõ quyền và lợi ích chính đáng của mình.

Để nâng cao hiệu quả tiếp cận, các cấp Công đoàn đã đa dạng hóa hình thức truyền thông, kết hợp linh hoạt giữa truyền thông trực tiếp, sinh hoạt Câu lạc bộ nữ công nhân lao động, hội thi, tọa đàm chuyên đề với truyền thông gián tiếp thông qua tài liệu phát tay, video clip và nền tảng số. Trong 5 năm, 18 hội thi, sinh hoạt Câu lạc bộ nữ công nhân lao động được tổ chức, thu hút trên 4.500 lượt người tham gia; hơn 270.000 tờ rơi, sổ tay được biên soạn, phát hành; 12 video clip truyền thông được xây dựng và lan tỏa rộng rãi trên các kênh thông tin Công đoàn và ứng dụng “Giờ giải lao số”, thu hút hàng chục nghìn lượt tiếp cận và tương tác.

Công nhân lao động tham gia Hội thi tìm hiểu kiến thức về bình đẳng giới, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình do Liên đoàn Lao động tỉnh tổ chức

Qua đánh giá, trên 90% lao động nữ tham gia truyền thông nắm được kiến thức cơ bản về chăm sóc sức khỏe sinh sản; khoảng 70–75% có sự thay đổi tích cực về nhận thức, hành vi; trên 60% chủ động đăng ký khám phụ khoa định kỳ. Những con số này cho thấy truyền thông không chỉ dừng lại ở việc “nói cho biết” mà đã thực sự tác động đến hành vi, thói quen chăm sóc sức khỏe của nữ công nhân lao động.

Song song với truyền thông, hoạt động khám phụ khoa, siêu âm ổ bụng và siêu âm đầu dò cho nữ công nhân lao động được triển khai bài bản, đúng quy trình chuyên môn, bảo đảm an toàn và thuận tiện cho người lao động.Trong giai đoạn 2021-2025, Liên đoàn Lao động tỉnh đã phối hợp với các cơ sở y tế đủ điều kiện tổ chức 46 đợt khám chuyên khoa tại doanh nghiệp, thăm khám cho 9.200 lượt lao động nữ. Đây là những lao động trực tiếp làm việc tại các phân xưởng, dây chuyền sản xuất với cường độ cao, môi trường lao động tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản.

Khám chuyên khoa phụ sản cho nữ công nhân lao động theo nhiệm vụ Đề án của Liên đoàn Lao động tỉnh

Kết quả thăm khám cho thấy, mặc dù 60% lao động nữ có kết quả khám phụ khoa bình thường, vẫn còn 40% phát hiện các bệnh lý phụ khoa, chủ yếu là viêm âm đạo, viêm cổ tử cung. Siêu âm cho thấy 20% trường hợp có bất thường, trong đó có các bệnh lý như u xơ tử cung, nang buồng trứng, lạc nội mạc tử cung - những bệnh thường tiến triển âm thầm, khó phát hiện nếu không khám định kỳ. Việc phát hiện sớm đã giúp người lao động được tư vấn, theo dõi và điều trị kịp thời, hạn chế nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe sinh sản. Thực tiễn triển khai cho thấy, việc tổ chức khám chuyên khoa ngay tại doanh nghiệp không chỉ giúp nữ công nhân tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn khẳng định rõ vai trò, trách nhiệm của tổ chức Công đoàn trong chăm lo, bảo vệ sức khỏe người lao động, đặc biệt là lao động nữ.

Một trong những yếu tố quan trọng làm nên hiệu quả của Đề án là sự phối hợp chặt chẽ giữa Liên đoàn Lao động tỉnh với Sở Y tế, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Sở Nội vụ), các cơ sở y tế và đặc biệt là sự đồng thuận, tạo điều kiện của chủ doanh nghiệp.Thông qua phối hợp, các hoạt động khám, tư vấn được bảo đảm đúng quy trình chuyên môn; công tác tuyên truyền chính sách, pháp luật về lao động nữ, an toàn vệ sinh lao động được lồng ghép hiệu quả; trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong chăm sóc sức khỏe người lao động ngày càng được nâng cao. Nhiều doanh nghiệp đã chủ động bố trí thời gian, địa điểm, tạo điều kiện để người lao động tham gia các hoạt động của Đề án mà không ảnh hưởng đến thu nhập, quyền lợi.

Cùng với chăm lo trực tiếp cho người lao động, Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ Công đoàn các cấp. Trong 5 năm, 32 lớp tập huấn chuyên đề về sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình được tổ chức, thu hút hơn 1.200 lượt cán bộ Công đoàn tham gia. Thông qua thực tiễn tổ chức các hoạt động tại doanh nghiệp, đội ngũ cán bộ Công đoàn cơ sở từng bước nâng cao kỹ năng lập kế hoạch, phối hợp, giám sát và truyền thông; chủ động đề xuất nội dung, hình thức phù hợp với đặc thù từng ngành nghề. Việc tập huấn, ứng dụng các nền tảng truyền thông số như “Giờ giải lao số” cũng góp phần đổi mới phương thức hoạt động Công đoàn, mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin cho người lao động.

Sau 5 năm triển khai, Đề án đã khẳng định hướng đi đúng đắn: truyền thông đi trước, chăm sóc có trọng tâm, phối hợp đồng bộ và phát huy vai trò chủ thể của tổ chức Công đoàn. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo vệ sức khỏe sinh sản cho nữ công nhân lao động mà còn củng cố niềm tin của người lao động đối với tổ chức Công đoàn.Từ thực tiễn đó, Liên đoàn Lao động tỉnh Thanh Hóa xác định việc tiếp tục triển khai Đề án trong giai đoạn 2026-2031 là cần thiết, nhằm kế thừa, phát huy những kết quả đã đạt được, từng bước mở rộng phạm vi thụ hưởng, nâng cao tỷ lệ lao động nữ được khám chuyên khoa, đáp ứng yêu cầu chăm lo, bảo vệ sức khỏe lao động nữ trong tình hình mới.

Đỗ Thúy Hà - TGNC